O'zbek Ismlari
10620 ta ism
| Ism | Ma'nosi | Jinsi | Kelib chiqishi | Ulashish |
|---|---|---|---|---|
| Ali | Arabchada oliy, eng yuksak ma'nolarini bildiradi. Ali o'zbek ismlarida ichida alohida yoki boshqa ismlar va erkalash, ulug'lash ma'nosidagi qo'shimchalar bilan birga ishlatiladi. Ba'zi ismlarda Ali o'z ma'nosida ishlatilsa ba'zilarida esa Paygambarimiz Muhammad (c.a.v.) ning jiyani va kuyovi, to'rtinchi xalifa hazrati Aliga nisbat beriladi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Bek | Hozirgi kunlarda ko'proq erkalash , ulug'lash ma'nosida o'gil bolalar ismlariga qo'shiladigan Bek qo'shimchasi ma'nosi haqida ikki hil qarash mavjud. Birinchisi, hukmdor, hokim, boshqaruvchi, o'tmishda katta mansablarga ega kishilar avlodidan bo'lgan kishilarni Beklar deb atalgan va ismlarda Bek qo'shimchasi qo'shib nomlangan. Ikkinchisi, bek sozi berk so'zidan shakllangan va berk qal'adek mustahkam, mahkam va xavfsiz ma'nolarini bildirib yengilmas, sobit o'gil degan ma'noni bildiradi.\n | o'g'il | O'zbekcha | |
| Beka | Asosan qiz bolalar ismining ikkinchi qismi sifatida kelib ayol kishiligiga urg'u beriladi. Ba'zi o'zbek shevalarida bika shaklida ham uchraydi. Bundan tashqari Bek qo'shimchasining qiz bolalarda ishlatiladigan ko'rinishi sifatida ham qaralishi mumkin. | qiz | ||
| Berdi, Bergan | Asosan o'g'il bolalar ismlariga ishlatiladi va Olloh tomonidan berildi, tuhfa qilindi degan ma'nolarni bildiradi. | o'g'il | ||
| Bibi | Yuqori tabaqaga mansub ayol. Bu so‘z o‘tmishda mashhur turk ayollarining faxriy unvoni bo‘lgan va xonim, beka, uy sohibasi ma’nolarini anglatgan. O‘zbek shevalarida bibi - buvi, ona, qaynona, yanga manolarini anglatadi. Qizlar ismining birinchi, ikkinchi qismida kelib hurmat, erkalash munosabatlarini anglatadi.\n | qiz | ||
| Bonu | Qizlar ismlariga qoshiladi yoki alohida ham uchrashi mumkin va shoh, sulton, aslzodalar nasliga mansub qiz degan ma'noni bildiradi | qiz | ||
| Boy | Moddiy va ma'naviy boy va badavlat yigit bo'lsin degan maqsadda o'g'il bolalar ismlariga boy qo'shimchasi qoshib nomlanadi. Bundan tashqari badavlar kishilar avlodida tug'ilgan o'gillar ismlariga boy qo'shib nomlash ma'lum bir davrlar va mintaqalarda urf bo'lgan. Davlatmand kishilarni ismida boy qoshimchasi bo'lmasa ham boshqalar tomonidan boy deb chaqirilishi odatiy uchrab turadigan holat.\n | o'g'il | ||
| Din | asosan o'g'il bolalar ismining ikkinchi qismi bo'lib islom diniga aloqadorlik ma'nolarini mujassamlashtiradi. Dinning sodiq himoyachisi, yuzi, namoyondasi kabi sifatlar nazarda tutiladi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Gul | Qizlar ismlarida juda ommabop bo'lib gulday chiroyli va nozik, go'zal ma'nolarini bildiradi va ismning birinchi va ikkinchi qismida qo'llaniladi. | qiz | ||
| Ibn | Arabchada o'gli degan ma'noni bildiradi va boshqa ismlar bilan birgalikda keladi. Zamonaviy o'zbek ismlarida bu otasining ismi ko'rinishda ishlatiladi. Avvalgi zamonlarning ba'zi davrlarida ma'lum martabaga ega yoki uzoq safarga ketgan kishilar o'g'illarini ibn orqali nomlash urf bo'lgan.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Jamol | O'g'il bolalar va qizlar ismlarida birday qollaniladi va arabchadan jamal - chiroyli ma'nosini bildiradi. Ismlarda asosan go'zal yuz va sarvqomatga nisbat beriladi.\n | o'g'il va qiz | ||
| Jon | O'gil va qiz bolalar ismlarida birdek qollaniladigan jon qo'shimchasi o'z ma'nosida jondek aziz, suyikli, qadrli degan ma'nolarni bildiradi. | o'g'il va qiz | O'zbekcha | |
| Mir | O'zbek ismlarining birinchi qismi sifatida ko'p uchraydi va asli Amir so‘zining qisqargan shakli bo'lib sardor, sarkarda, rais, boshliq ma'nolarini anglatadi. Amir xalifa Alining avlodlaridan bo‘lgan sarkardalarning faxriy unvoni bo‘lgan bo'lgan va keyinchalik xarbiy unvon sifatida qo'llanila boshlangan. Ushbu unvon sohiblari avlodlari ismlarini Mir so'zi bilan boshlash an'anaga aylangan.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Mirza | Azaldan savodli, bilimli, ziyoli va olim odamlarni mirzalar deb atalgan. O'g'il bolalar ismlarida alohida yoki ismning birinchi yoki ikkinchi qismida keladi va bunda farzand o'qimishli, bilimli va dono yigit bo'lsin deb niyat qilinadi.\n | o'g'il | Fors-tojikcha | |
| Muhammad | Arabchada maqtovga, olqishlarga sazovor, sodiq, ishonchli, sadoqatli ma'nolarini bildiradi. Muhammad (s.a.v.) payg‘ambar (Muhammad ibn Abdulloh, 570 yoki 571 Makka — 632, Madina) ning ismi. O'zbek xalqida bu ism orqali asosan Muhammad (s.a.v.) ga nisbat beriladi ya'ni Muhammad (s.a.v.) madadkor bo'lsin, qo'llasin yoki unga o'xshasin degan ma'noda bu ism qo'yiladi. Bu ism ba'zan alohida va ba'zan boshqa ismlar bilan birlashgan holda qo'yiladi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Murod | Alohida yoki boshqa ismlar bilan qo'shilib keladigan Murod ismi o'z ma'nosiga ko'ra, ota-onani murodiga yetkazgan yoki yetkazadigan, uzoq va orziqib kutilgan , orzu armonlarni ro'yobga chiqargan yoki kelajakda qiladigan buyuk ishlari bilan kishilarni istak, tilak va maqsadlariga yetkazadigan o'gil ma'nosini bildiradi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Nazar | Alohida va ko'pincha boshqa ismlar bilan birikib keladi va ollohning nazari tushgan, yo'li ochiq, yahshilik ulashuvchi , ziyo tarqatuvchi ma'nolarini bildiradi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Niyoz | Arabchadan zarurat, ehtiyoj ma'nolarini bildirib ismlarda muhtoj bo‘lib, armon va orzu bilan erishilgan va Allohdan so‘rab, iltijo qilib uning marhamati tufayli erishilgan bola ma'nolarini bildiradi. O'g'il va qiz bolalar ismlarida alohida va ismning birinchi yoki ikkinchi qismi ko'rinishida keladi. | o'g'il va qiz | Arabcha | |
| Oy | Qiz bolalar ismlariga erkalash ma'nosidagi qoshimcha sifatida oy qoshib nomlanadi va oy yuzli, chiroyli, go'zal, latofatli va maftunkor ma'nolarini bildiradi.\n | qiz | ||
| Qul | Zamonaviy o'zbek ismlarida uchramasada yaqin o'tmishgacha keng qo'llanilgan qul qoshimchasi aslida arabcha Abdu dan shakllangan bo'lib ko'pincha farzandlarni Ollohning bandasi, sodiq quli ma'nosini beruvchi ismlarda qo'llanilgan. Keyinchalik, uzoq kutilgan farzandlarni tug'ilishidan oldin muhtaram zotlar, shahslar, joylar va hokazolarga bag'ishlagan holda tugilganidan keyin ular nomiga qul qoshimchasi qoshib ism shaklida berilgan. Buning negizida asosan, farzandda kelajakda shu bagishlangan shahsning yahshi hislatlari shakllansin yoki joyga sodiq bo'lsin degan orzu niyatlar mavjud. Yana boshqa bir ma'nosi, o'tmishda quldorlik zamonlarida qullar avlodining har bir vakilida, rasmiy yoki norasmiy shaklda ismida qul so'zi mavjud bo'lgan.\n | o'g'il | ||
| Said (Sayid) | Asli arabcha Sayyid ya'ni yo'lboshchi, sardor ma'nolarini bildiradi. Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v) zurriyodlari saidlar deb ataladi. Bu avlodning har bir o'gil farzandi ismiga said qo'shib nomlanadi. Bundan tashqari Said (yoki Sayid ko'rinishida) ismi alohida ko'rinishda ham uchraydi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Sayid | Asli arabcha Sayyid ya'ni yo'lboshchi, sardor ma'nolarini bildiradi. Payg'ambarimiz Muhammad (s.a.v) zurriyodlari saidlar deb ataladi. Bu avlodning har bir o'gil farzandi ismiga said qo'shib nomlanadi. Bundan tashqari Said (yoki Sayid ko'rinishida) ismi alohida ko'rinishda ham uchraydi.\n | o'g'il | Arabcha | |
| Xo'ja | Islom dini uchun buyuk hizmatlar ko'rsatgan sahobalar zurriyodlari xo'jalar deb nomlanadi. Odatda bu avlodning har bir o'gil farzandi ismiga xo'ja qo'shib nomlanadi. | o'g'il | Arabcha | |
| Xon | Xon tarixdan mo'g'ullar istilosi tugatilgandan keyin shakllangan davlatlar xukmdorlari unvoni bo'lgan. Shu avlod vakillarini, keyinchalik hokimiyatga ega bo'lmasada ismlariga xon qoshib nomlash an'anasi saqlanib qolgan. Ba'zi davlatlarda xon hanuzgacha unvon sifatida qaraladi va buni faqat Chingizxonning (faqat ota tomondan) avlodlarigina olishi mumkin. Hozirda ko'p uchramasada o'zbeklarda azaldan o'g'il bolalar ismlarida ham xon qo'llanilgan. Bunga asosan avloddan ham ko'ra ko'proq baland martabalarga erishsin deya qilingan niyat asos bo'lgan. Zamonaviy o'zbek ismlarda odatda qizlar ismida qoshilib keladigan xon qoshimchasi xonim so'zidan shakllangan bo'lib boy, badavlat ayol ma'nosini bildiradi. | o'g'il va qiz | ||
| A’lam | Barchadan ko'p biluvchi, o'tabilimdon, donishmand, islom qonunshunosi | o'g'il | Arabcha | |
| A’lo | Yuksak, o'tayaxshi, ustun turuvchi yoki qimmatli, qadrli | o'g'il | Arabcha | |
| A’loiddin | Dinningulug' xizmatkori yokidinning qadrli, yuksak turuvchi kishisi | o'g'il | Arabcha | |
| A’loqul | Allohning yuksak, qadrli, e’zozli bandasi | o'g'il | Arabcha, O'zbekcha | |
| A’loxon | Yuksak, oliyyokio'zgalardan ustun turuvchi, qadrli, e’zozli | qiz | Arabcha, O'zbekcha | |
| A’zam | Eng ulug', eng buyuk | o'g'il | Arabcha | |
| A’zamiddin | Dinningulug', sodiqixlosmandi,zohid, taqvodoryokidinningmo'tabarvakili, kishisi | o'g'il | Arabcha | |
| A’zamqul | Allohning e’zozli, hurmatli bandasi | o'g'il | Arabcha, O'zbekcha | |
| Abadjon | Mangu, cheksiz, abadiy, umri uzoq | o'g'il | Arabcha | |
| Abay | Hushyor, ehtiyotkor yoki himoya, muhofaza qilingan | o'g'il | O'zbekcha | |
| Abbos | Qovog'i soliq (ba'zi bolalar shu holatda tug'iladi), badjahl, beshafqat yoki dovyurak, jangovar. Muhammad (s.a.v) tog'asining ismi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdi, Abdu | Qul, banda. Shu so'z bilan boshlanadigan ko'pgina qo'shma ismlarning qisqargan shakli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdol | Toat-ibodat qiluvchi, avliyolar, valilar, qalandar, devona yoki abdol urug'iga mansub bola | o'g'il | Arabcha | |
| Abdolniyoz | Avliyolar, valilar sovg'asi, tuhfasi | o'g'il | Arabcha, Fors-Tojikcha | |
| Abduahad | Yolg'izning, yakkayu-yagonaning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduali | Oliy martabali, buyukning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdualim | Bilim va donolik sohibining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduazim | Ulug', buyukning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduaziz | Izzat va e’zoz sohibining, yani Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdubashar | Insonlar (insoniyat)ning xizmatkori quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdubois | Qaytadan hayot baxsh eta oluvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduboqi | Doimiy va abadiy mavjudodning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduboriy | Yaratuvchi, hal etuvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdubosit | Rizq ato etuvchining, ruh baxsh etuvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdubotir | Qo'rqmas, dovyurakning quli | o'g'il | Arabcha, O'zbekcha | |
| Abdufadil | O'ta a’lo va yuksak bo'lganning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdufarmon | Falakdan keluvchi buyruqlarning sodiq ijrochisi (quli). Bu o'rinda Alloh xohish-irodasi ko'zda tutiladi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdufattoh | Hukm etuvchining yoki rahmat xazinalarini ochuvchi va unga yo'l ko'rsatuvchining, ya’ni Allohning bandasi yoki doimo g'olib va muzaffarning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdufayyod | O'ta sahiy va sahovatlining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdufayz | Nozu ne’matlari mo'l va sahiyning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdug'affor | Aybu nuqsonlarni fosh qilmay yopib turuvchi, kechiruvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdug'afur | Gunohlarni yashirib, jazo bermay turuvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdug'ani | Boy, ehtiyojsiz, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdug'oyib | Yashirganning, pinhonning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdug'ozi | Din yo'lida kurashuvchining, din himoyachisining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdug'ulom | Qulning o'g'li, farzandi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhafiz | O'z panohida saqlaguvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhakim | Tengsiz aql va hikmat sohibining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhalim | Jazolashga shoshmaydigan, yaxshilik qilib turuvchi, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhamid | Hamdu sanoga, maqtovga sazovor zotning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhanif | G'amxo'r va mehribonning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhayot | Hayot oshig'i, hayotning sodiq xizmatchisi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhodi | To'g'ri yo'ldan boshlovchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduhoshim | Aynan ma'nosi non sindiruvchining quli, ya’ni rizqu ro'z ulashuvchining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdujabbor | Bandalari ishini isloh qilib jabrlovchining quli, kuch-qudrat sohibining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdujalil | Mukammal va ulug' zotning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdujalol | Buyuk va ulug'vor, shonu shuhratlining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdujamil | Borliq egasining, mehru muruvatli, sahiy, go'zallik va kamolot sohibining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdujamol | Go'zallik, nafosat sohibining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdukabir | Barcha sohada ulug' va tengsizning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdukamol | Yetuklik, kamolot sohibining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdukarim | Karamli, saxovatli kechirimlining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulamin | Ishonganning, muhofazakorning, e’tiqodlining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulatif | Marhamatli, iltifotli va mehribonning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulazal | O'ta qadimiy, cheksizning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulbasir | Sezgir, ziyrak, nigohi o'tkirning, ya’ni hamma maxfiy va oshkora narsalarni ko'ruvchi Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulfattoh | Rahmat xazinalarini ochuvchi va unga yo'l ko'rsatuvchining, hukm etuvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulfayz | Lutfu karamning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulforix | Nurli, nurafshonning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulg'iyos | Ko'mak beruvchining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulgo'zi | Din yo'lida kurashuvchi va g'olib chiquvchining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulhafiz | O'z panohida saqlovchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulhamid | Maqtov va olqishlarga sazovorning quli. Bu nom Allohga hamdu sano aytuvchi ma’nosida Muhammad (s.a.v.) sifati hamdir | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulhaq | Haqiqatda mavjud zot, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulhay | Abadiy tirik, barhayotning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulhayit | Aynan: bayram (hayit)ning quli. Hayit kuni tug'ilgan bolaga berilishi ham mumkin | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulhujjat | Vakil qilinganning, vakolat berilganning quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abduljami | Barcha narsadan xabardor va barchani bir joyda to'plovchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abduljavod | O'ta muruvvatli, marhamatlining quli, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulla | Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulloh | Allohning quli, suyukli bandasi, Muhammad (s.a.v.)ning otalarini ismi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulquddus | Nuqsonlardan holining, mislsiz muqaddasning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulvojid | Xohlagan narsani topuvchi va yaratuvchining, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdulxayr | Ezgulik va saxovat sohibining, yaxshiliklar qiluvchining quli | o'g'il | Arabcha | |
| Abdumajid | Ne’matli va sharafi bepayonning, ya`ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha | |
| Abdumalik | Podshohning, ya’ni Allohning bandasi | o'g'il | Arabcha |