Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •     Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •     Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •     Sayt test rejimida ishlamoqda    •      Sayt test rejimida ishlamoqda    •   

💬 Maqol va Iboralar

O'zbek tilidagi frazeologizmlar — ma'nolari va misollari bilan

"Ko'z tikmoq"

Intiqlik bilan kutmoq, umid bog'lamoq

📌 U uyga ko'z tikib o'tirdi.

"Dum qo'ymoq"

Orqasidan kuzatmoq, ta'qib qilmoq

📌 U menga dum qo'yib yurdi.

"Til tortmoq"

Gapirmaslik, jim bo'lmoq

📌 Savolga til tortib o'tirdi.

"Qo'l siltamoq"

E'tibor bermaslik, befarqlik

📌 U muammoga qo'l siltadi.

"Og'iz ochmoq"

Gapira boshlash, so'z boshlash

📌 Nihoyat og'iz ochdi.

"Yoqa ushlash"

Hayrat, ajablanish

📌 Bu xabarni eshitib yoqa ushladim.

"Ko'z qiri bilan"

Yashirincha, ehtiyotkorlik bilan qaramoq

📌 Ko'z qiri bilan qarab qo'ydi.

"Yurak yutmoq"

Jasorat ko'rsatmoq, botirlik qilmoq

📌 Yurak yutib gapirdi.

"Bosh qotirmoq"

Ko'p o'ylamoq, qiynalmoq

📌 Bu savol ustida bosh qotirdi.

"Tish-tirnog'i bilan"

Barcha kuchi va imkoniyati bilan

📌 Tish-tirnog'i bilan kurashdi.

"Og'iz ko'pirmoq"

Ko'p va g'ayrat bilan gapirishdan charchash

📌 Og'iz ko'pirib tushuntirdi.

"Ko'zi qidirib qolmoq"

Biror narsani yoki kishini sog'inmoq

📌 Onasini ko'zi qidirib qoldi.

"Qo'l yetkizmoq"

Bajarishga, qilishga erishmoq

📌 Orzusiga qo'l yetkizdi.

"Quloq solmoq"

Diqqat bilan eshitmoq

📌 O'qituvchi gaplariga quloq soldi.

"Ko'z yumib-ochguncha"

Juda tez, bir lahzada

📌 Ko'z yumib-ochguncha yo'q bo'ldi.

"Qon qaqshatmoq"

Qiyin, mashaqqatli vaziyat

📌 Bu ish qon qaqshatdi.

"Til uchida"

Haqiqatan gapirmasdan, befarq gapirish

📌 Til uchida rozi bo'ldi.

"Ko'z tikib o'tirmoq"

Intizorlik bilan kutib o'tirmoq

📌 Mehmonga ko'z tikib o'tirdi.

"Qo'l qovushtirib o'tirmoq"

Hech narsa qilmasdan, bekorchi o'tirmoq

📌 Qo'l qovushtirib o'tirishning vaqti yo'q.

"Bosh ko'tarmoq"

Isyon ko'tarmoq yoki yuqoriga intilmoq

📌 Xalq adolatsizlikka qarshi bosh ko'tardi.

"Tishi o'tmoq"

Kuchi yetmoq, eplay olmoq

📌 Uning bu ishga tishi o'tmadi.

"Qo'y og'zidan cho'p olmagan"

Juda yuvosh, muloyim

📌 U qo'y og'zidan cho'p olmagan yigit.

"Uchiga chiqqan"

Ayyormon, o'z ishining ustasi yoki pishiq

📌 U uchiga chiqqan uddaburon.

"Ko'kka ko'tarmoq"

Haddan tashqari maqtab yubormoq

📌 Bizni ko'kka ko'tarib maqtab ketdi.

"Tarixga aylanmoq"

O'tmishga aylanib ketmoq, o'tib ketmoq

📌 Bu voqealar endi tarixga aylandi.

"Ichiga sig'may ketmoq"

Quvonchdan beqiyos xursand bo'lmoq

📌 Xushxabarni eshitib quvonchi ichiga sig'may ketdi.

Ibora (Frazeologizm) nima? U nima uchun nutqda muhim?

Iboralar (frazeologizmlar) — bu mazmunan bir-biriga shunday qovushib ketganki, ularni so'zma-so'z alohida tarjima qilib bo'lmaydigan, faqat yaxlit holda bitta ma'noni ifodalaydigan so'z birikmalaridir. Iboralar tilda asrlar davomida xalqнинг turmush tarzi, urf-odati va madaniyati asosida shakllangan bo'ladi.

Iboralarga xos xususiyatlar:

  • Ko'chma ma'no: Masalan, "og'ziga talqon solganday" iborasida haqiqiy talqon haqida gap ketmayapti, balki jimib qolgan inson ifodalanmoqda.
  • Yaxlitlik: Iboralar tarkibidagi biror so'zni boshqasiga almashtirsangiz, iboraning jozibasi yoki ma'nosi buziladi (Masalan: "Bosh qotirmoq" o'rniga "Miya qotirmoq" deyish g'aliz eshitiladi).
  • Emotsionallik: Ular orqali odam o'z nutqiga ham ta'sirchanlik, ham go'zallik qo'shadi. Shuning uchun ham asarlar tilida iboralardan doimiy ravishda unumli foydalaniladi.
💡 Nutqingizni boyiting: Dars davomida yoki bayon, insho yozishda "Qo'l qovushtirib o'tirmasdan", "Yurak yutib" kabi iboralarni ishlatsangiz, ustozlaringiz va kitobxonlar e'tiborini tortishingiz aniq!